Ölüme Terk Edilen Köpekler (Hayırsız Ada)

İstanbul’un adaları içinde, Adalar kümesine en uzak olan ada Sivri Ada’dır. Hayırsız Ada olarak da bilinen Sivri Ada, Bizans döneminde diğer İstanbul adaları gibi sürgün adası olarak kullanıldığı gibi, inzivaya çekilen Bizans din adamları kalmıştır. İstanbul'un fethinden beri köpekler de şehrin bir parçası haline gelmişti. Bizans döneminde daha çok kedilerin hakim olduğu kentte, Türklerle birlikte köpekler dokunulmazlık kazanmıştı. Sokaklarda, caddelerde serbestçe dolaşan köpekler, yabancıları çok şaşırtıyordu. İstanbul'un fethinden beri köpekler de şehrin bir parçası haline gelmişti. Bizans döneminde daha çok kedilerin hakim olduğu kentte, Türklerle birlikte köpekler dokunulmazlık kazanmıştı. Sokaklarda, caddelerde serbestçe dolaşan köpekler, yabancıları çok şaşırtıyordu.

Osmanlı’da Mancacılık diye bir meslek vardı. Manca kedi, köpek yiyeceği demektir. Mancacı ise, bu yiyecekleri satan kimseye denirdi. Eğer sokak hayvanlarını besliyorsanız Mancacı’dan bu yiyecekleri alıp hayvanlara veriyor veya Mancacı’ya para veriyor o sizin yerinize sokak hayvanlarını düzenli olarak besliyordu.

İstanbul'daki köpeklerin ilk kez başının belaya girmesinin sebebi İngiliz bir turisttir. Galata'da gezerken köpek saldırısına uğrayan turist, bastonuyla kendini savunmaya çalışsa da kaçarken yüksek bir yerden düşüp ölünce İngilizler ültimatom verir. Sultan II. Mahmut sokak köpeklerinin toplanıp şehrin dışına bırakılmasına karar verir ama halkın tepkisi sultana geri adım attırır. İstanbul halkı, köpeklerin şehri belalardan koruduğuna inanır. 1865 senesinde (Sultan Abdülaziz dönemi) artan köpek nüfusu harekete için geçerler. Köpeklerin toplanıp boğazdaki Hayırsız Ada'ya bırakılması kararlaştırılır. Toplanılan sokak köpekleri adaya vapurlarla sevk edilir. Tam bu sırada gerçekleşen büyük İstanbul yangını, Beyazıt’tan Gedikpaşa’ya kadar evleri kül eder. Halk bu büyük felaketi köpeklerin şehirden yollanmasına bağlar. İkinci bir emirle köpekler adadan alınır ve geri İstanbul sokaklarına getirilir. II. Abdülhamit döneminde çıkan kuduz salgınına rağmen, padişah köpekleri boğdurmak, yaktırmak veya şehir dışına yollamak yerine kuduzla savaşmayı seçer. Kuduzu engellemek için dünyanın üçüncü kuduz enstitüsünü İstanbul'da açtırır. Köpekler son rahat yıllarını bu dönemde geçirir. 

İttihat Terakki dönemi ise köpekler için sonun başlangıcıdır. Belediye Başkanı Suphi Bey sokaklardaki köpek nüfusundan çok rahatsızdır. İktidardaki İttihatçılar’dan da destek alır. İstanbul nüfusunun 1 milyon olduğu o günlerde sokak köpeklerinin sayısı 80 bini aşmıştır. Batılılaşma hareketiyle, modernleşmek için Osmanlı’nın masum köpekleri, Hayırsız Ada toplama kampı kararları yeniden yürürlüğe konur.

1910 Haziran’ında 80 bin köpek toplanmaya başlanır. Hiçbir Türk, Hilâl'e uğursuzluk getireceği söylenen bu onur kırıcı görevi üstlenmek istemez. Bu yüzden serseriler, işsiz güçsüzler ve haydutlar görevlendirilir. Demir kıskaçlarla , zavallı kurbanlarını boyunlarından, ayaklarından götürecek olan mavnalara atmışlardır. 

Köpekler toplandıktan sonra vapurlarla adaya bırakılır. Köpekleri Haziran sıcağında Güneşten korunabilecekleri bir ağaç bile yoktur. İstanbul'un diğer bütün köpeklerinden yüzlercesinin yer aldığı Hayırsız Ada, Marmara'nın ortasında çöle benzeyen bir kayadır.

İçecek bir damla su yoktur, adada köpeklerin yiyecek bulması imkansızdır. Köpekler orada açlıktan ve susuzluktan ölmüşlerdir ve bilinçlerini yitirdiklerinden birbirlerini yemişlerdir.

Hayırsız Ada da 80 binden fazla köpek açlığa, susuzluğa ve sıcağa terk edilmiştir. Üç ay boyunca Hayırsız Ada'ya tekneyle yeni köpek getirilmiş. Çaresiz köpeklerin acı iniltileri İstanbul sokaklarında duyulduğu söylenmektedir.

"Hayvan Partisi"ne mensup bir grup üye 04 Haziran 2012’de Hayırsız Ada'da (Sivri Ada)'da 1910 Yılında adaya terkedilen 80 bin köpeğin anısına bir "anı taşı" dikmiştir.